Rijksmuseum Amsterdam

Rijksmuseum. Foto met dank aan Voytikof
Rijksmuseum. Foto met dank aan Voytikof
Rijksmuseum. Foto met dank aan Voytikof

Het Rijksmuseum is het grootste museum van Nederland en bevindt zich in het centrum van Amsterdam (Nederland). Het museum is vooral bekend vanwege iconische schilderijen uit de gouden eeuw zoals de Nachtwacht van Rembrandt en het Melkmeisje van Vermeer, maar herbergt daarnaast ook tal van andere collecties, waaronder sieraden (anno 2019 iets minder dan 1700).

Geschiedenis
Samen met het Stedelijk Museum Amsterdam, het TextielMuseum, Museum Arnhem, CODA en het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch is het Rijksmuseum één van de belangrijkste collectionerende culturele instellingen op het gebied van (hedendaagse) sieraden in Nederland.

De collectie sieraden van het Rijksmuseum laat als enige in Nederland een ontwikkeling zien vanaf het Byzantijnse Rijk tot heden. De meeste stukken uit de verzameling zijn gedragen.

In de stadhouderlijke collectie -die ten grondslag ligt aan de verzameling van het museum- bevonden zich reeds Nederlandse en Aziatische sieraden. De museale collectie juwelen breidde zich nadien uit door middel van schenkingen en legaten van verschillende Nederlandse particulieren. De Renaissancistische sieraden echter komen grotendeels uit de collectie van de Duitse bankier en verzamelaar Fritz Mannheimer (1890-1939), aangekocht in 1952.

Karel A. Citroen bood halverwege de twintigste eeuw zijn verzameling Art Nouveau sieraden aan aan het Rijksmuseum voor -naar eigen zeggen- één gulden, maar het museum onder het directoraat van Arthur van Schendel zou hebben bedankt en Citroen verkocht zijn collectie voor een veel groter bedrag in 1963 aan het Hessisches Landesmuseum Darmstadt in Darmstadt (Duitsland).

In 1982 werd een collectie sieraden van Bert Nienhuis uitgevoerd door L.W. van Kooten uit 1909-1910 aangekocht.

Na jarenlang slecht nieuws over de de schier eindeloos durende en geldverslindende verbouwing kwam toenmalig directeur Wim Pijbes in 2009 eindelijk met goed nieuws: de schenking van circa 500 sieraden uit de collectie van Marjan en Gerard Unger werd aanvaard. De schenking van Marjan en Gerard Unger sluit naadloos aan op de reeds aanwezige verzameling sieraden die een periode in de westerse kunst tot aan de vroege twintigste eeuw beslaat. Een deel van de collectie van de Ungers is sinds de heropening op 13 april 2013 te zien samen met andere sieraden en circa honderd horloges in de Special Collections in het souterrain.

Kort voor de heropening van het Rijksmuseum op 13 maart 2013 ontving het museum structurele financiële steun van The Tiffany & Co Foundation. Met die steun is de Tiffany & Co Foundation Gallery in de afdeling Special Collections ingericht met circa 150 sieraden en is Suzanne van Leeuwen als conservator en restaurator aangesteld.

Verder zijn verspreid door het museum ook andere sieraden te zien, zoals de zogenaamde Potgieterparure, een ring met diamanten van Cornelis Calkoen, Aziatische sieraden uit onder andere de Lombokschat en herinneringssieraden aan Jan van Speyk.

Naar aanleiding van het boek Jewellery Matters van de hand van Suzanne van Leeuwen en Marjan Unger dat eind 2017 verscheen vond in het museum een gelijknamig symposium plaats van 15 tot en met 17 november 2017. Rond die tijd is op de afdeling Twintigste eeuw ook een vitrine opgesteld met daarin sieraden van Nederlandse origine vanaf circa 1970 rondom het thema hergebruik. Er lag werk van onder meer Gijs Bakker, de BOE-groepMecky van den Brink, Ute EitzenhöferHerman HermsenBeppe Kessler, Jun Konishi, Hans Stofer en Truike Verdegaal. Daarnaast lag in een aparte vitrine een nieuwe aanwinst -gekocht in 2017- van de hand van Emmy van Leersum opgesteld; een halssieraad. Eind oktober 2018 werden de vitrines op de afdeling Twintigste eeuw opnieuw ingericht met sieraden waarin geometrie de hoofdrol spelt.

Het boek Jewellery Matters is vormgegeven door Irma Boom, die de huisstijl van het Rijksmuseum heeft ontworpen. De meeste sieraden in het boek zijn afgebeeld op ware grootte.

Samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Paleis het Loo en het Nederlands Openluchtmuseum realiseert het Rijksmuseum een nieuw depot in Amersfoort (Nederland); het Collectiecentrum Nederland. De opening is gepland in het jaar 2020.

Werk van juweliers en sieraadontwerpers in de collectie (selectie)
H.A. Adamse
W.G. Adolfs
Melvin Anderson
W.F. Andréa
Hans Appenzeller
Christian Astuguevieille
Gijs Bakker
Ralph Bakker
Peggy Bannenberg
Henrik Barends
Walter Van Beirendonck
M.C. Bek
Gustav Beran
Berend Peter
Dinie Besems
David Bielander
C.E. Bielen
G.J.J.M. Bielen
Bijenkorf
N. Bink
Rob Birza
Alexander Blank
Onno Boekhoudt
Louis Bogtman
Merijn Bolink
Bonebakker
Françoise van den Bosch
Jacob Bosman
Bas Bouman
Mecky van den Brink
Ilja de Bruin
Francesca di Ciaula
Joseph Bernard Citroen
Jorge Cohen
Hans Comis
A.A.M.J. Coopmans
Paul Derrez
Jacomijn van der Donk
C. de Draaijer
Archibald Dumbar
Dutch Chain Works
Christa Ehrlich
Iris Eichenberg
Jan Eisenloeffel
Ute Eitzenhöfer
Pieter Elbers
Esmann Juweliers
Kiki van Eyck
Fa. J. Mes
Fabriek van Bijouterieën Drijfhout & Zoon n.v.
Conrad Fehn
Michaël Ferron
A.J. Fibbe
Firma A. Landmeter
Firma gebroeders Rozendaal
Firma Goudsmit
Firma Hoogendijk & Jonkergouw
Firma J. Rozendaal
Firma J.M. de Visscher
Firma Rodrigues & Cohen
Firma W. Visser
Firma van den Eersten & Hofmeijer
Jantje Fleischhut
G. Foreman
Georges Fouquet
S. Fuchs
Johannes Theodorus Fürstner
Gaillard
Lucien Gaillard
Joke Gallmann
Gebroeders van Giels
Roelf Gerbrands
Gerritsen en Van Kempen
Peter Giele
Bert Gorissen
Frank Govers
Willemijn de Greef
P.A. van der Griend
Mieke Groot
Lea Halpern
C.P. ’t Hart
Frederik ’t Hart
Petra Hartman
Hartog & Henneman
Maria Hees
Mylène van Heijster
Karen Hendrix
Marion Herbst
Herman Hermsen
Jan Hessing
Hans van der Heyden
Willem Honing
Peter Hoogeboom
Ferdi Jansen
Rian de Jong
Bernard Jongstra
Jiro Kamata
M. Katan
Iris ten Kate
Kellenbach & Co
Beppe Kessler
Susanne Klemm
Henk Knuppe
Jan Kok
Jo Meesters & Marije van der Park
Koninklijke Utrechtsche Fabriek van Zilverwerken van C.J. Begeer
Daniëlle Koninkx,
Wilfred Krook
Kunstaardewerkfabriek K.J. Mobach
Willem van Laar
Lotte van Laatum
René Lalique
Emmy van Leersum
Felieke van der Leest
Henk Leppink
Nel Linssen
E. Lodema
Lous Martin
Jan Matthesius
Menno Meijer
Richard Meitner
Metz & Co
Loekie Metz
Julie Mollenhauer
Coen Mulder
Chequita Nahar
Karel Niehorster
mejuffrouw Niekerk
Bert Nienhuis
Iris Nieuwenburg
Evert Nijland
Willem Hendrik van Norden
Ted Noten
Jan Noyons
J.J. van Osenbruggen
Rodrigo Otazu
Ruudt Peters
Annelies Planteijdt
Plateelbakkerij De Distel
Katja Prins
J.B.H. van de Puttelaar
Anton Rädecker
Uli Rapp
Reggers
Fons Reggers
Rein Reggers
Ulrich Reithofer
Rodrigues & Cohen
W. Röhrig
Daan Roosegaarde
Philip Sajet
Lucy Sarneel
Jan Hein Sassen
Anneke Schat
Schoneberg B.V.
J.A.F. Schutte
Karin Seufert
J.N. Seulijn
Slotboom’s Goud Import
Theo Smeets
Robert Smit
Marga Staartjes
Pieter Starreveld
Chris Steenbergen
Annemiek Steenhuis
Hans Stofer
Willem Stuurman
Jan Tempelman
The Gem Kingdom
Carel Theulings
Nanneke Thuijs
Johanna Titselaar
Frank Tjepkema
Terhi Tolvanen
Jan de Vaal
Van Kempen en Begeer
Vanzetka
Truike Verdegaal
Peter Vermandere
Homme de Vries
Jan de Waal
Marcel Wanders
Richard Walraven
Björn Weckström
Pauline Wiertz
Aleida van Wijngaerde
Nico Witteman
Lam de Wolf
Philippe Wolfers
Ab Wouters
Katrin Wouters
Wouters & Hendrix
Plateelbakkerij en pijpenfabrieken Zenith
Lucy Zom
Frans Zwollo jr.
Frans Zwollo sr.
Marinus Zwollo

Tentoonstellingen (selectie)
1990 – Juwelen 1850-1920 uit het Schmuckmuseum Pforzheim
2017 – Sieraden: ontwerpen in prent en tekening

Directeuren (selectie)
Hendrikje Crebolder (2016-heden)
Taco Dibbits (2016-heden)
Ronald de Leeuw (1996-2008)
Henk van Os (1989-1996)
Wim Pijbes (2008-2016)
Arthur van Schendel (1959-1975)

Conservatoren (selectie)
Reinier J. Baarsen (-heden)
G. van Berge
Dirk Jan Biemond (-heden)
Suzanne van Leeuwen (-heden)

Bibliografie (selectie)
Baarsen, R.J. en Berge, G. van (1990) Juwelen 1820-1920. Den Haag: Gary Schwarz/SDU. ISBN 9061791138
Cummins, S. (11 juni 2017) In conversation with Marjan Unger and Suzanne van Leeuwen. Art Jewelry Forum.
Doornbusch, E. (6 november 2019) November 2019: sieradenmaand in Nederland. hedendaagsesieraden.nl.
Doornbusch, E. (2 juli 2018) Ter nagedachtenis aan Marjan Unger (1946-2018). hedendaagsesieraden.nl.
Glüber, W. (2011) Jugendstilschmuck, der Bestand im Hessisches Landesmuseum Darmstadt. Regensburg: Schnell & Steiner. ISBN 9783795424534
Lange, H. de (21 januari 2018) Unger schonk honderden juwelen aan het Rijksmuseum: “Sieraden symboliseren een oerkracht”Trouw.
Leeuwen, S. van, ‘Acquisitions: The Marjan and Gerard Unger Collection’, in: The Rijksmuseum Bulletin 66 (2018), p. 270-277
Leeuwen, S. van en Unger, M. (2017) Jewellery Matters. Amsterdam/Rotterdam: Rijksmuseum/Nai010 Publishers. ISBN 9789462083752
Unger, M. (2004) Het Nederlandse sieraad in de 20ste eeuw. Bussum: THOTH. ISBN 9789068683486

Links
Wikidata
Website

Donaties
Deze website heeft geen commercieel doel en is op persoonlijk initiatief, onafhankelijk en geheel op vrijwillige basis met minimale middelen tot stand gekomen. Wilt u dat steunen met een gift? Dat kan! U kunt uw bijdrage overmaken naar: NL27 TRIO 0781 5140 02 ten name van E. Doornbusch te Amsterdam onder vermelding van hedendaagse sieraden. Giften zullen worden aangewend voor onderhoud en verbetering van de website.

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/2016/12/31/rijksmuseum-amsterdam/

2 Comments

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.