Hans Appenzeller

Hans Appenzeller, armband en ring, perspex en rubber, 1973. Foto met dank aan Galerie Ra©
Hans Appenzeller, armband en ring, perspex en rubber, 1973. Foto met dank aan Galerie Ra©

Hans Appenzeller (Amsterdam, 21 april 1949) is actief als sieraadontwerper en galeriehouder.

Biografie
Appenzeller groeide op bij zijn ouders in Amsterdam in een naoorlogse galerijflat. Al vroeg kwamen zijn creativiteit en handelsgeest aan het licht; hij maakte sieraden voor zijn moeder en zijn tante en hij maakte van het raam in zijn kamer een etalage. Appenzeller volgde de opleiding edelsmeden aan de Gerrit Rietveld Academie (1966-1970).

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Op 20 september 1969 werd Galerie Sieraad, die Appenzeller samen met Lous Martin te Amsterdam oprichtte, geopend door Wim Crouwel. Het was de eerste galerie in Nederland gespecialiseerd in het sieraad. De galerie was aanvankelijk gevestigd aan de Herengracht 242 en verhuisde later naar Singel 406.

In de galerie werd gestreefd naar een permanent overzicht van recent werk van Nederlandse edelsmeden en sieraadontwerpers. Er was veel aandacht voor het gebruik van nieuwe en ongebruikelijke materialen zoals kunststof, textiel en aluminium. Traditionele materialen als goud en zilver werden in de galerie niet gemeden, maar golden wel als verdacht. Voor Appenzeller als vervaardiger bleven draagbaarheid en verkoopbaarheid voorop staan; dat gold niet voor alle exposanten in de galerie. Na ruim vijf jaar werd op 1 maart 1975 Galerie Sieraad officieel gesloten.

In hetzelfde pand opende Appenzeller kort daarna een winkel onder zijn eigen naam. Omdat de ruimte te klein was voor metaalbewerking maakte Appenzeller er sieraden van kunststof. Ook startte hij toen met shows waarin hij zijn sieraden presenteerde. Deze shows vonden plaats in het Concertgebouw (Amsterdam, 1975), het Singermuseum (Laren, 1975), het Stedelijk Museum Schiedam (1976), Cultureel Centrum Aemstelle (Amstelveen, 1976) en het Stedelijk Museum Amsterdam (samen met modeontwerper Jan Aarntzen, 1976).

Appenzeller was al die tijd ook werkzaam als docent aan de Academie voor Beeldende Vorming te Amersfoort (1970-1977). In 1977 verhuisde hij zijn winkel naar een pand van de hand van de architect Hendrik Willem van Kempen (1899-1984): Grimburgwal 1. Er is ruimte genoeg voor een werkplaats.

In de zeventiger jaren vervaardigde Appenzeller sieraden van ongebruikelijke materialen als rubber en aluminium. Draagbaarheid staat bij Appenzeller altijd voorop. Sluitingen genieten speciale aandacht en maken soms nadrukkelijk deel uit van het sieraad.

Begin tachtiger jaren bracht Appenzeller nog twee shows in samenwerking met Jan Aarntzen: in 1981 op de Grimburgwal 1 toonde hij de Corian-collectie en in 1982 speelde de show zich af in het nabijgelegen Theater de Engelenbak. Net als in de mode komt Appenzeller tenminste élk jaar met een nieuwe collectie sieraden. Na deze laatste shows richt Appenzeller zich op de fotografie als presentatie- en verkoopmiddel. Frits Schroeder, Willem Diepraam, Boudewijn Neuteboom, Frans van der Heyden, Miep Jukkema, Scott Heiser, Maarten Schets, Duane Michaels, Cees van Gelderen en Erwin Olaf legden zijn sieraden op modellen fotografisch vast.

De V-mesh armband ontwierp Appenzeller in 1982. De armband bestaat uit een aaneenschakeling van v-vormen. Tina Turner droeg de armband op de cover van de Rolling Stone in 1985. Zelf draagt Appenzeller de armband bijna altijd; het is samen met de vlakjesring (reeds ontworpen in de academietijd) één van zijn best verkochte ontwerpen. De armband wordt op de maat van de hand van de drager gemaakt, heeft geen sluiting en bestaat in smalle en brede varianten.

In 1983 opende Appenzeller een winkel in New York: aan Madison Avenue. Vijf jaar later opende hij een tweede aan West Broadway in Soho. Architect Manfred Kausen (1941-2015) ontwierp zowel het interieur als het exterieur van de zaak aan Madison Avenue. De sieraden die in Amerika ontstonden waren vooral gemaakt van edele metalen. Nieuw in het oeuvre van Appenzeller was de toepassing  van edelstenen.

Om meer tijd te kunnen besteden aan het ontwerpen keerde Appenzeller in 1991 terug naar Amsterdam en sloot de winkels in New York.

Voor het Tropenmuseum ontwierp Appenzeller in 1993 de inrichting van de tentoonstelling Eternal Beauty. De verzameling met vooral Javaanse sieraden van de Canadese beleggingsadviseur Hunter Thompson was er te zien. Enkele jaren later verzorgde Appenzeller de inrichting van de tentoonstelling Coca Cola Have a Nice Day in de Beurs van Berlage (Amsterdam, 1995).

In 1994 cureerde Appenzeller de tentoonstelling Art en Design in Sonsbeek (Arnhem).

Een aantal sieraden van zijn hand is door Marjan Unger en Gerard Unger samen met honderden andere sieraden van diverse Nederlandse ontwerpers in 2009 door een schenking in de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam beland.

De huidige winkelinrichting aan de Grimburgwal is van de hand van Wim de Vos. In de winkel worden zowel oude als nieuwe ontwerpen gepresenteerd.

Naast sieraden maakt Appenzeller ook gebruiksvoorwerpen als schalen, vazen, lampen en kandelaars. Appenzeller werkt voornamelijk met edele metalen en maakt gebruik van technieken als hameren en drijven. Daarnaast zet hij vanaf 2009 ook de 3D-printer in.

De website van Hans Appenzeller bevat onder meer een viertal video’s met historisch materiaal.
Introduction 40 years
Early years ’69-’83
America ’83 -’91
Post America ’91-2009

Appenzeller heeft een account op Instagram.

Werk in openbare collecties (selectie)
CODA, Apeldoorn
Centraal Museum, Utrecht
Dallas Museum of Art, Dallas
Museum Arnhem, Arnhem
Museum of Fine Arts, Houston
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort
Rijksmuseum Amsterdam, Amsterdam
Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch, Den Bosch

Werk in particuliere collecties (selectie)
Inge Asenbaum
Charlotte Bik
Annie Brouwer-Korf
Paul Derrez & Willem Hoogstede
Helen Drutt
Shamanee Kempadoo
Threes Moolhuysen-Coenders
Ruudt Peters
Benno Premsela
Marjan Unger & Gerard Unger
Lam de Wolf

Gepresenteerde collecties
1972 – Armbanden van aluminium staven
1973 – Aluminium buis met rubber
1973 – Serie Sieraad van perspex en rubber
1974 – Gebogen aluminium met inzaging
1975 – Sluitingsprincipes, Klaparmband en Puntcollier
1975 – Speldenvan perspex en armbanden van geanodiseerde aluminium buizen
1976 – Driehoek-collectie
1977 – Armbanden met ribbelrand, gemaakt met loodgieterswals
1978 – Collectie van vervormde rasters en schalen
1979 – Gulden Snede-collectie
1980 – Amerikaanse collectie
1981 – Corian-collectie
1981 – Lineaire collectie
1982 – Geweven sieraden
1982 – Draai en Zwaai-collectie
1983 – Structured Metal-collectie
1984 – Twigs-collectie, Metamorphoses-collectie
1984 – A Country by the Sea-collectie i.s.m. Estée Lauder
1985 – Cire Perdue-collectie
1985 – Empire-collectie
1986 – Dotted Mesh-collectie, Filligrain-collectie
1986 – Amadeus-collectie
1987 – Rivet-collectie
1988 – Link-collectie
1989 – Neptune-collectie
1990 – Brooches-collectie
1991 – Ringen met stenen
1992 – Tube-collectie
1993 – Gedreven sieraden Forged-collectie
1994 – Men’s Jewellery-collectie
1994 – The Most Natural-collectie
1995 – Moving Metals-collectie
1995 – The Zippertip-collectie
1996 – Talking Jewels-collectie
1997 – Lines-collectie
1998 – Flubber-collectie
1998 – Stones-collectie; collectie The Tao of Pooh: het ongekerfde blok
1999 – Tunneltjescollier
2000 – One by One-collectie
2000 – Maliënkolder-collectie
2001 – Dwars gewalste-collectie
2001 – Gaudí-collectie
2001 – Transparant in Form and Color-collectie
2002 – Simpeldeluxe-collectie
2003 – Connections-collectie
2004 – Marriage-collectie
2004 – Ronduit Eenvoudig-collectie
2005 – Twigs in Space-collectie
2005 – Sieraden met Ballen-collectie
2006 – Cross Over-collectie en Cross Over-lamp
2007 – Myriade-collectie
2007 – Lightweigt-collectie
2008 – Complementair Compliment-collectie (zadelringen)
2008 – Flexibel Zilver
2009 – 40 jaar-collectie, 3D-geprinte sieraden
2009 – Match Made in Heaven
2010 – De Grenzen van Dun-collectie (de Bamboe-armband)
2011 – Bubbles and Sparkles-collectie
2011 – Nuances de Noir-collectie
2012 – Allure-collectie
2012 – X-Mesh
2013 – Impression(isme)-collectie
2013 – Flipbook- en Starburst-collectie
2014 – Kintsukuroi-collectie
2014 – Ontwerp van een sieradensafe
2015 – Bollingen-collectie
2017 – Helix-collectie

Tentoonstellingen (selectie)
1972 – Emmy Rademaker, Bart Bleys en Hans AppenzellerGalerie Sieraad, Amsterdam
1972 – Hans Appenzeller en Henk de Leeuw den Bouter, Galerie Sieraad, Amsterdam
1973 – Amulets and Talismans, New York
1973 – Hans AppenzellerGalerie Sieraad, Amsterdam
1974 – Hans AppenzellerGalerie Sieraad, Amsterdam
1974 – Jewelry as Sculpture as Jewelry, Institute of Contemporary Art, Boston
1974-1975 – 56 Bracelets, 17 Rings, 2 Necklaces (reizende groepstentoonstelling door het Ministerie van CRM)
1975 – Collection of Contemporary Dutch Jewelry (reizende tentoonstelling BBKB)
1976 – Jan Aarntzen en Hans Appenzeller, tentoonstelling en show, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam
1979 – Mode-Kleding-Mode, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam
1980 – Artwear Gallery, New York
1982 – Visies op sieraden, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam
1985 – New Tradition, the evolution of jewellery 1966 – 1985, British Crafts Centre, Londen
1986 – Sieraden, vorm en idee, Van Reekum Museum, Apeldoorn
1987 – Holland in vorm: Sieraden, Gemeentemuseum Arnhem, Arnhem
1991 – Getooid en Versierd, Vishal Haarlem
1998 – Allen Brown Gallery, Staffordshire
1999 – 30 Jaar in beweging, Hans Appenzeller, Singer Museum, Laren
2000 – Collection Inge and Elisabeth Asenbaum, Museum für Gestaltung, Zürich
2000 – Jewels of Mind and Mentality, Museum het Kruithuis, Den Bosch
2000 – Maurits Huis, Jakarta, Indonesian Jewelry from the Koninklijk Instituut voor de Tropen combined with Appenzeller designs
2000 – Op de huid, sieraden uit de collectie, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Arnhem
2002 – 21 Diademen voor Máxima, Museum het Kruithuis, Den Bosch
2007 – 2009 – Ornament as Art: Avant-Garde Jewelry from the Helen Williams Drutt Collection, reizende tentoonstelling door de Verenigde Staten
2013 – Dare to wear, sieraden uit de collectie Paul Derrez/Willem Hoogstede, CODA, Apeldoorn
2014 – De sieraden van Annie Brouwer-Korf, Een bijzondere en persoonlijke collectie, CODA, Apeldoorn
2016 – Cult, Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch, Den Bosch
2016 – Seventies music-fashion-design, Gorcums Museum, Gorinchem
2017 – Lievelingen van Charlotte Bik, Museum Arnhem, Arnhem

Opdrachten
1973  – Serie Sieraad (in opdracht van Galerie Sieraad)

Bibliografie (selectie)
Bertheux, M., Derrez, P., Linden, G. van der en Moolhuysen-Coenders, T. (2001) Onedel – Non-precious. Schiedam: Stichting Tekens en Ketens. ISBN 9071877612
Besten, L. den (4 september 1999) Hans Appenzeller maakt sieraden om te dragen. Trouw.
Besten, L. den (2011) On Jewellery, A Compendium of international contemporary art jewellery. Stuttgart: Arnoldsche Art Publishers. ISBN 9783897903494
Hans  Appenzeller 20 years / jaar (1989). Amsterdam: Hans Appenzeller. ISBN 9090031774
Jewels of mind and mentality, Dutch jewelry design 1950-2000 (2000). Rotterdam: 010. ISBN 9064503990
Martens, H. (2000) Op de huid, sieraden uit de collectie. Arnhem: Gemeentemusea Arnhem. ISBN 90-72861-27-2
Metz, T. (12 juli 1993), Onbekende gouden sieraden uit Java. NRC Handelsblad.
Staal, G. (1982) Hans Appenzeller sieraden. Amsterdam: Van Gennep. ISBN 906012555X
The compendium finale of contemporary jewellers (2009). Keulen: Darling Publications. ISBN 9783939130956
Unger, M. (2004) Het Nederlandse sieraad in de 20ste eeuw. Bussum: THOTH. ISBN 9789068683486
Weyel (2016) Hans Appenzeller. Arnhem: ArtEZ Press. ISBN 9789491444241

Externe links
RKD Artists
Wikidata
Website

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/2016/09/24/hans-appenzeller/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s