Was ist Schmuck? Kreuz und Quer durch die Sammlungen, der ethnografische Nachlass Herion neu Präsentiert

Kina, borstornament, Papoea, 1900-1999. Collectie Schmuckmuseum Pforzheim, Eva & Peter Herion. Foto Petra Jaschke, parelmoer, pigment, textiel
Kina, borstornament, Papoea, 1900-1999. Collectie Schmuckmuseum Pforzheim, Eva & Peter Herion. Foto Petra Jaschke, parelmoer, pigment, textiel
Kina, borstornament, Papoea, 1900-1999. Collectie Schmuckmuseum Pforzheim, Eva & Peter Herion. Foto met dank aan Schmuckmuseum Pforzheim, Petra Jaschke©

Was ist Schmuck? Kreuz und Quer durch die Sammlungen, der ethnografische Nachlass Herion neu Präsentiert is een vernieuwde semipermanente opstelling van de collectie Herion in het Schmuckmuseum Pforzheim te Pforzheim (Duitsland). De presentatie werd geopend op 5 december 2021.

In 2006 kreeg het Schmuckmuseum Pforzheim de collectie sieraden van Eva en Peter Herion in langdurig bruikleen. Toen het museum in 2006 opnieuw werd ingericht werd een deel van deze collectie met een focus op Afrika en Azië gepresenteerd in een aparte vleugel: de met roodbruin natuursteen beklede kubus aan de linkerzijde van de entree van het museum.

Eva en Peter Herion woonden en werkten in Pforzheim (Duitsland). Peter Herion (Pforzheim (Duitsland), 27 juli 1934 – Pforzheim (Duitsland), 10 december 2019) was goudsmid, kunstenaar, sieraadontwerper en ondernemer. Samen met zijn vrouw Eva Hug (Pforzheim (Duitsland), 14 april 1947 – 2016) reisde hij tussen 1970 en 2006 regelmatig door Afrika en Azië. Tijdens hun reizen fotografeerde Herion onder meer mensen met traditionele sieraden.

Anno 2021 maakt de collectie Herion deel uit van de vaste collectie van het Schmuckmuseum. Na het overlijden van Peter Herion is het bruikleen omgezet in een schenking. Ter gelegenheid daarvan is de vleugel met voorheen de collectie etnografische sieraden opnieuw ingericht. Ongeveer de helft van de collectie Herion (die bestaat uit in totaal circa 300 objecten) wordt gepresenteerd. Naast de mensen van het Schmuckmuseum werkten ook de kunsthistoricus Martina Eberspächer en de antropoloog Andreas Volz mee aan de nieuwe collectiepresentatie. De opstelling is een poging tot dekolonisatie alsook een poging de (witte) blik te verruimen.

Centraal in de vernieuwde opstelling staat een vitrine met daarin aan draden gehangen tientallen sieraden uit alle windstreken en tijden. Daaromheen zijn vitrines met meer thematische opstellingen rond bijvoorbeeld het gebruik van spiraalvormen of scherpe punten. Ook worden sieraden gepresenteerd op basis van overeenkomsten in functionele of technische aspecten en is er een vitrine gewijd aan de kleur rood. Begeleidende teksten melden dat de opstelling work in progress is.

Zoals gezegd worden sieraden uit alle tijden en windstreken uit de unieke en buitengewoon rijke verzameling van het Schmuckmuseum naast elkaar gepresenteerd. Dat is verfrissend en broodnodig. De cultuur en de geschiedenis van Europa of de westerse wereld is immers nauw verbonden met die van de andere continenten en de scheiding die meestal wordt aangebracht in presentaties en publicaties is een Eurocentrisch construct. Gelukkig raken wetenschappers en culturele instellingen steeds meer doordrongen van dit feit en wordt dit hoe langer hoe meer zichtbaar in bijvoorbeeld museale presentaties.

Het tentoonstellingsontwerp is van Cornelia Wehle. Door lijnen in de collectiepresentatie zijn de verschillende tentoongestelde objecten met elkaar verbonden. Dit concept echter komt niet goed uit de verf. Er is te veel tekst (vaak in te klein formaat) en de zaal is te donker om alles goed te kunnen lezen.

In de tentoonstelling wordt expliciet gevraagd naar wat volgens de bezoeker een sieraad is. Tussen de vitrines is een bak met kaarten waarop mensen een tekst of tekening kunnen achterlaten met wat een sieraad voor hen betekent.

Wat mij betreft is deze presentatie een doorbraak in reguliere westerse museale opstellingen. Jammer is wel dat er in het colofon van de tentoonstelling geen namen van betrokkenen staan vermeld van mensen die niet wit zijn, die toch volop zijn vertegenwoordigd in deze nieuwe opstelling. Niet óver ons, maar mét ons, is het devies, als je echt divers en inclusief wil zijn. Deze opstelling is een eerste stap. Gaat de volgende stap zijn dat er in de andere semipermanente opstellingen van de collectie van het Schmuckmuseum ook stukken uit de Herion collectie worden opgenomen om parallellen aan te geven en afstand te nemen van de door vanouds hiërarchische door witte mannen bepaalde categorisering in de kunstgeschiedenis? Ik hoop het!

Gepresenteerde sieraadontwerpers (selectie)
Giampaolo Babetto
Robert Baines
Gijs Bakker
Friedrich Becker
David Bielander
Wilhelm Binder
Iris Bodemer
Reinhold Bothner
Gustav Braendle
Monika Brugger
Peter Chang
Paul Derrez
Iris Eichenberg
Hedwig von Eickstedt
Ute Eitzenhöfer
Alexis Falize
Lucien Falize
Eugène Feuillâtre
Firma Leopold Lohrer
Warwick Freeman
Bernhard A. Früh
Thomas Gentille
Tamara Grüner
Sophie Hanagarth
Henkel & Grosse
Thérèse Hilbert
Mirjam Hiller
Yasuki Hiramatsu
Josef Hoffmann
Josef Bacher & Sohn
Hermann Jünger
Georg Kleemann & Otto Zahn
Daniel Kruger
Ulrike Kuhr
Otto Künzli
Birgit Laken
René Lalique
Wolfgang Lieglein
Margot Mämecke
Stefano Marchetti
Bruno Martinazzi
Wilhelm Mattar
Kokichi Mikimoto
Thanh Truc Nguyen
Evert Nijland
Francesco Pavan
Sigurd Persson
Ruudt Peters
Piel Frères
Mario Pinton
Denise J. Reytan
Ernesto Rinzi
Jean Roncier
Michael Roth
Gerd Rothmann
Philip Sajet
Lucy Sarneel
Marianne Schliwinski
Schuler & Kun
Elwy Schutten
Olaf Skoogfors
Naum Slutzky
Johann Thomas Stettner
Michelle Taylor
Takayoshi Terajima
Terhi Tolvanen
Klaus Ullrich
Tone Vigeland
Lisa Walker
Hans Walter
Norman Weber
Ebbe Weiss-Weingart

Tentoonstelling
2021 – Was ist Schmuck? Kreuz und Quer durch die Sammlungen, der ethnografische Nachlass Herion neu Präsentiert, Schmuckmuseum Pforzheim, Pforzheim (Duitsland) (5 december 2021 t/m)

Bibliografie
Pfäfflin, S. (13 december 2019) Trauer um einen Sammler aus Leidenschaft: Peter Herion ist im Alter von 85 Jahren in Pforzheim gestorben. Pforzheimer Zeitung.

Links
Wikidata

Donaties
Deze website heeft geen commercieel doel en is op persoonlijk initiatief, onafhankelijk en geheel op vrijwillige basis met minimale middelen tot stand gekomen. Wilt u dat steunen met een gift? Dat kan! U kunt uw bijdrage overmaken naar: NL27 TRIO 0781 5140 02 ten name van E. Doornbusch te Amsterdam onder vermelding van hedendaagse sieraden, ook kunt u doneren via paypal.me/hedendaagsesieraden. Giften zullen worden aangewend voor onderhoud en verbetering van de website.

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/2022/06/14/kreuz-und-quer-durch-die-sammlungen-der-ethnografische-nachlass-herion-neu-prasentiert/

Geef een reactie