SPKNBRG

Hendrikje Kuis met kunstkraplap Lucy Sarneel in Kleef voor huis Joseph Beuys. Foto Yke & Erica
Hendrikje Kuis met kunstkraplap Lucy Sarneel in Kleef voor huis Joseph Beuys. Foto met dank aan Het Wilde Oog, Yke & Erica©

Door Hans Lemmerman

SPKNBRG door het Wilde Oog
Het Wilde Oog (kunstenaarsduo Hans Lemmerman en Inge van Run) is ambassadeur van Spakenburgs erfgoed in artistieke contexten. Twintig jaar lang hebben wij drie vrouwen die ervoor kiezen om in de Eemlandse streekdracht te leven, geënsceneerd ten opzichte van werk van diverse kunstenaars, vormgevers en architecten: van Piet Mondriaan tot Marlene Dumas en Claudy Jongstra. Van Gerrit Rietveld tot UN Studio.

Opgeleid tot theatermakers, werden we eind jaren ’80 beïnvloed door de artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, Gerardjan Rijnders. Hij wist in zijn regies klassieke teksten te bevrijden van hun traditie. Wij konden daardoor opnieuw naar een toneeltekst luisteren en de zeggingskracht ervaren.

Klederdracht als cultuurfenomeen
Iets vergelijkbaars doet Het Wilde Oog met klederdracht als cultuurfenomeen in combinatie met de draagsters ervan. Uiterlijk lijken de drie dames Koelewijn en Kuis gestold in de tijd. Wij maken ze ‘vloeibaar’ door ze te verlossen van de gangbare historische en toeristische blik. Ze verrichten avontuurlijke handelingen. De drie ‘Spakenburgse Diva’s’ laten in de oude Aabee fabriek in Tilburg voor de camera hele serviezen kapot vallen in een eenmalige videoperformance.

Hendrikje voor Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue
Diva Hendrikje positioneerden we voor Barnett Newman’s Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue met een gele verfroller. In een grote barbecue pan in Bunker 599 net buiten Culemborg steekt zij een grote hoeveelheid ‘toeristische’ klederdrachtpopjes in de fik.

Het meest kenmerkende aan de Spakenburgse dracht zijn de ‘kraplappen’. Dat zijn de gesteven schouderkappen. Deze pronklappen kennen een rijke geschiedenis en betekenis in kleurgebruik en patronen. Ze kunnen worden gezien als sieraden. Een van de Spakenburgse Diva’s bezit nog handbeschilderde kraplappen uit de 19e eeuw. ‘Transformatie’ is een sleutelwoord in onze praktijk.

Diva’s en punkers in context
Allereerst wordt de transformatie bewerkstelligd door de Spakenburgse Diva’s te ensceneren in contexten en met objecten en handelingen die blikverruimend zijn: van Museum Voorlinden tot Eye. Daarnaast vragen we ons af wat klederdracht betekent in een geglobaliseerde wereld. Kan de kracht ervan ook buiten Spakenburg worden ingezet? Hoe is het om specifieke subculturen, lifestyles te verrijken met energie-geladen kraplappen? We brengen dit in praktijk onder andere bij Japanse jongeren die paraderen in het Tokiose Yoyogipark. Met ooit punkers, verzameld in De Fundatie Heino. Met orthodoxe joodse mannen in het straatbeeld van Antwerpen.

Van Sensation White tot de Dokumenta
Bezoekers van Sensation White (dance liefhebbers) bij de Amsterdamse Arena en cultuurtoeristen op de Dokumenta in Kassel tooien we eveneens. Het principe dat we hierbij hanteren heeft verwantschap met wat in de jazz genoemd wordt: instant composing: componeren door middel van improviseren.

Instant composing
Het Wilde Oog kiest in binnen- en buitenland voor instant composing met textiel-sieraden en verspreidt hiermee kennis van de culturele canon. Het tilt daarmee het Spakenburgs erfgoed zowel de toekomst als de rest van de wereld in. Een volgende stap die we zetten in de zoektocht naar transformatie van klederdracht in kunst startte in 2016 en loopt door tot 2023.

Beuys, Bausch en Szymborska
In een drieluik koppelen we Spakenburgse klederdracht aan baanbrekende kunstenaars uit drie disciplines: Joseph Beuys, Pina Bausch en Wislawa Szymborska. Ik beperk me hier tot Beuys (1921-1986), de man van het sociale kunstwerk en het verruimde begrip van kunst. We nodigen acht beeldende kunstenaars uit om sieraden te maken van kraplappen van overleden traditiedraagsters en deze te relateren aan de wereld van Beuys.

Rob Scholte, Couzijn van Leeuwen, Ted Noten, Keiko Sato, Maria Roosen, Lucy Sarneel, Marianne van Heeswijk en Maison the Faux ma(a)k(t)en elk twee Beuys-kraplappen. Kraplappen als relikwieën van een traditie én gerelateerd aan de magiër Joseph Beuys versterken elkaar.

Kraplappen revisited
We zijn geraakt door de conceptuele wijsheid en de esthetische kracht van de sieraden. Culturele rijkdom vormt het resultaat.

In de jaren 80 werd ik als een schicht getroffen: ik was net in de binnenstad van Amersfoort komen te wonen en zag de schoonheid van een paar winkelende vrouwen in Spakenburgse klederdracht. Die bliksemschicht heeft ervoor gezorgd dat Inge en ik twee decennia lang bezig zijn met één bron: Spakenburg.

De beeldresultaten (fotografie, videografie, sieraden en kostuums) bieden tegenwicht aan alles wat snel en explosief is in deze maatschappij. Daarnaast wordt in de lange reeks het verglijden van de tijd zichtbaar gemaakt.

SPKNBRG is een duurzaam project; een slow art project waarin we Hollands erfgoed in een verruimd perspectief plaatsen. En dit via transformatie bezielen.

Hans Lemmerman

http://www.hetwildeoog.nl

Bibliografie
Doornbusch, E. (5 november 2021) Overzicht gastcolumns eerste jubileum 2021. hedendaagsesieraden.nl.
Doornbusch E. (19 april 2022) Postzegels en hedendaagsesieraden.nl. hedendaagsesieraden.nl.

Links
• Wikidata

Donaties
Deze website heeft geen commercieel doel en is op persoonlijk initiatief, onafhankelijk en geheel op vrijwillige basis met minimale middelen tot stand gekomen. Wilt u dat steunen met een gift? Dat kan! U kunt uw bijdrage overmaken naar: NL27 TRIO 0781 5140 02 ten name van E. Doornbusch te Amsterdam onder vermelding van hedendaagse sieraden, ook kunt u doneren via paypal.me/hedendaagsesieraden. Giften zullen worden aangewend voor onderhoud en verbetering van de website.

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/2022/04/18/spknbrg/

 

Geef een reactie