Victor Mayer GmbH

Victor Mayer, ontwerptekeningen voor ceintuurgespen en hangers, circa 1903. Foto Victor Mayer GmbH & Co KG Pforzheim, papier, drukwerk
Victor Mayer, ontwerptekeningen voor ceintuurgespen en hangers, circa 1903. Foto Victor Mayer GmbH & Co KG Pforzheim, papier, drukwerk
Victor Mayer, ontwerptekeningen voor ceintuurgespen en hangers, circa 1903. Foto met dank aan Wikimedia Commons, Victor Mayer GmbH & Co KG Pforzheim, CC BY-SA 3.0

De firma Victor Mayer GmbH & Co. KG uit Pforzheim (Duitsland) was en is onder meer actief als producent van werk van sieraadontwerpers. Tot op de dag van vandaag is het bedrijf in handen van een nazaat van een van de oprichters: Marcus Oliver Mohr (1967). Het logo van het bedrijf is ontworpen door de oprichter Victor Mayer (1857-1946) in 1890 en bestaat uit een zeshoek met daarin de letter M boven de letter V.

Geschiedenis
In 1890 werd het bedrijf opgericht door Victor Mayer en Hermann Vogel, onder de naam Vogel & Mayer. De eerste vestiging van het bedrijf was gelegen op de begane grond van een appartementencomplex aan Eutingerstraße 2 te Pforzheim (Duitsland). Omdat de zaken goed gingen en het bedrijf groeide verhuisde de firma in 1895 naar Holzgartenstraße 39. Na een conflict verliet Vogel de firma in 1895. Mayer had hem uitgekocht en verhuisde in 1896 naar Rabenstraße 3, waar hij ook met zijn gezin ging wonen. Mayer ging alleen verder en het familiebedrijf bestaat tot op de dag van vandaag.

In de schetsboeken van de eerste vijf jaar van het bestaan van de firma zijn geen ontwerpen te vinden met een gepolijste afwerking. Alle artikelen waren mat afgewerkt, gehamerd of geguillocheerd. Pas toen het bedrijf in 1895 beschikte over elektriciteit werden er ook gepolijste producten ontworpen en op de markt gebracht. Polijsten was door de beschikbaarheid van elektriciteit betaalbaar geworden.

Omdat het bedrijf steeds verder uitbreidde moest er regelmatig worden gezocht naar een groter geschikt onderkomen. Zodoende betrok de firma in 1898 een pand aan Bleichstraße 58. Voor de eerste keer werd er een telefoon geïnstalleerd. Het nummer was 530. Tegelijkertijd trok Mayer met zijn gezin in een nieuwe woning aan Bleichstraße 48, waar in datzelfde jaar zijn vijfde en eennalaatste kind, Maria (1898-1976), werd geboren.

In 1903 vestigde het bedrijf zich aan Zerrennerstraße 20. Twee jaar later startte de bouw van een woonhuis voor de familie Mayer naar ontwerp van Heinrich Deichsel aan Bleichstraße 88 en werd ook gewerkt aan een nieuw fabriekspand dat nog datzelfde jaar gereed kwam. Een jaar later, in 1906, werd het nieuwe woonhuis betrokken door de familie Mayer. Juni 2007 is een herinneringsplaquette op het pand aangebracht om de honderdvijftigste geboortedag van Victor Mayer te herdenken.

De twee oudste zoons van Mayer, Victor jr. (1892-1915) en Julius (1895-1918) werden opgeleid om de zaak van hun vader over te nemen. Voor hun talen verbleven ze enige tijd in Parijs (Frankrijk) en Madrid (Spanje). De Eerste Wereldoorlog (1914-1918) maakte voortijdig een einde aan de levens van deze jonge mannen.

Niet alleen de zonen van Mayer werden direct aan het begin van de oorlog opgeroepen voor militaire dienst, ook andere werknemers hadden zich te melden en werden in de oorlog ingezet. De productie nam af en ook was de vraag naar sieraden drastisch verminderd. Van de dochters Else (1891-1963) en Maria werd verwacht dat zij administratieve taken zoals boekhouden en correspondentie in het familiebedrijf verrichtten. Tijdens en na de Grote Oorlog specialiseerde de firma zich in de productie van rouwsieraden.

Mayers jongste zoon, Oskar Friedrich (1895-1968), werd vanwege zijn gezondheid vrijgesteld van militaire dienst. Hij werd opgeleid tot goudsmid en studeerde in Pforzheim (Duitsland). Al op negentienjarige leeftijd, toen zijn twee oudere broers onder de wapenen werden geroepen, werd van Oskar Friedrich verwacht dat hij zich inzette als en ontplooide tot (technisch) hoofd van de werkplaatsen.

Na de Eerste Wereldoorlog werd de fabriek nieuw leven ingeblazen. Maria trouwde in 1925 met Edmund Mohr (1895-1973). Mohr was opgeleid tot econoom en bankier. Victor Mayer maakte hem al gauw mede-eigenaar van zijn bedrijf.

In 1932 droeg Victor Mayer het familiebedrijf over aan zijn zoon Oskar Friedrich en zijn schoonzoon Edmund. Onder leiding van Mohr maakte de zaak een overstap van leveranties aan groothandels naar winkelleveringen. Hij reisde daartoe per trein door Europa. Per boot deed hij Scandinavië en het Verenigd Koninkrijk aan. Rond 1930 had de firma Victor Mayer 100 mensen in dienst. Naast sieraden werden nu ook kleine gebruiksvoorwerpen vervaardigd zoals sigarettendozen, sigarettenhouders, poederdozen, pillendozen, vingerhoeden, fotolijstjes, kammen, zakmessen en toiletgerei.

Edmund Mohr werd in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog opgeroepen voor militaire dienst. Samen met zijn zus Maria nam Oskar Friedrich daarom in 1939 de leiding van de zaak op zich. In plaats van de gebruikelijke sieraden en kleine gebruiksvoorwerpen werd het bedrijf gedwongen medailles en militaire insignes te produceren, alsook ontstekingsmechanismen voor bommen. Aan alles was in die tijd gebrek; niet alleen aan materiaal, maar ook aan personeel. Dreiging van geallieerde bombardementen aan het einde van de oorlog noopte de familie Mayer de nachten gekleed in schuilkelders door te brengen. Victor Mayer echter bleef meestal thuis.

Toen de sirenes loeiden in de avond op 23 februari 1945 even voor 8 uur, was het te laat naar de schuilkelders te vluchten. De geallieerde bommenwerpers waren al te dichtbij. De familie Mayer schuilde daarom in de kelders van hun woonhuis. 95% Van Pforzheim werd verwoest in een twintig minuten durend bombardement. Het huis en de bezittingen van de familie Mayer doorstonden het inferno.

Ruim een jaar na de oorlog overleed de oprichter van het familiebedrijf. Het Wirtschaftswunder van Duitsland was ook van toepassing op de firma Victor Mayer. Productie en export kwam al gauw weer op gang. Edmund Mohr reisde door Duitsland om producten te verkopen en zijn zwager Oskar Friedrich deed zaken met klanten in Oostenrijk en Zwitserland.

In 1965 namen op hun beurt twee kleinzoons van Victor Mayer, zoon van Maria, Herbert Mohr-Mayer (1933-) en zijn neef Hubert Mayer (1934-1989), zoon van Oskar Friedrich en en Grete Mayer (geboren Wieber, 1914-1993) het bedrijf over. Na een kort ziekbed overleed Mayer op vijfenvijftigjarige leeftijd. Mohr-Mayer zette de firma vervolgens alleen voort en schreef een boek over het bedrijf dat uitkwam in 2007, 150 jaar na de geboorte van zijn grootvader. Ook zijn echtgenoot, Heidrun Mohr-Mayer (geboren Steffen, 1941-2014), was werkzaam voor het bedrijf.

In 1983 verhuisde het bedrijf nog eens, nu naar Simmlerstraße 13-14. Met succes produceerde de firma Victor Mayer sieraden voor Fabergé & Cie te Parijs (Frankrijk) van 1989 tot en met 2009. Vanaf 1990 reikt de firma jaarlijks een prijs uit aan een pas afgestudeerde van de school voor goudsmeden in Pforzheim (Duitsland). In 2003 droeg Mohr-Mayer het bedrijf over aan zijn zoon Marcus Oliver Mohr.

De firma vervaardigde en vervaardigt onder meer goud- en zilverwaren en sieraden die waren geïnspireerd op de voorbeelden die Georg Kleemann, docent aan de Kunstgewerbeschule te Pforzheim (Duitsland), beschreef in zijn boek met de titel Moderner Schmuck. Dat boek toonde naast Franse florale voorbeelden uit de Jugendstil ook meer geometrische ontwerpen. Ook produceerde het bedrijf sieraden naar ontwerp van Anton Krautheimer en werden er sieraden vervaardigd in historiserende stijlen. Ook werd er gewerkt in de stijl van de Art Nouveau en later de Art Déco. Aanvankelijk werden alleen hangers, medaillons en manchetknopen geproduceerd. De perstechnieken die werden toegepast door Victor Mayer waren niet toepasbaar voor de vervaardiging van ringen, broches en kettingen. Toen de firma zich ook ging specialiseren in zandgieten konden wel ringen, broches en kettingen worden geproduceerd.

De firma exporteerde al vroeg overzee. Afnemers kwamen uit onder meer Birmingham (Verenigd Koninkrijk), Boedapest (Hongarije), Bogota (Colombia), Buenos Aires (Argentinië), Caracas (Venezuela), Mexico, Montevideo (Uruguay), Moskou (Rusland), Tunis (Tunesië) en Nederlands-Indië. Omdat er in de diverse landen verschillende wetten golden ten aanzien van de gehaltes aan edele metalen in de producten heeft de firma sieraden vervaardigd van uiteenlopende gehaltes. Naast edele metalen werden er in de sieraden van Victor Mayer ook materialen als kurk, bakeliet, staal, hout, geweien, email, fluweel en glas verwerkt. Ook werden er stenen als marcasiet, diamant, robijn, saffier en smaragd gezet. Het bedrijf beschikte lange tijd over een eigen fotostudio.

Zakenreizen werden aanvankelijk gemaakt per spoor. In 1938 werd een auto aangeschaft, een Opel Kapitän. Deze werd echter meteen na aankoop geconfisqueerd door de nationaal-socialistische overheid. In 1948 werd opnieuw een Opel Kapitän gekocht.

Oprichter Victor Mayer organiseerde voor zijn personeel jaarlijks een uitje. Eerst reisden ze met koetsen, later met bussen. In 1901 werden in München (Duitsland) 5 patenten geregistreerd op ontwerpen van Victor Mayer. Voor het werk op de kantoren nam Mayer ook meisjes aan. Alle schetsboeken van de onderneming zijn bewaard gebleven.

Werk in openbare collecties (selectie)
Schmuckmuseum Pforzheim, Pforzheim (Duitsland)

Werk in particuliere collecties (selectie)
Astrid & Mario Ratz-Coradazzi

Tentoonstellingen (selectie)
1906 – Deutsche Kunstgewerbeausstellung, Dresden (Duitsland)
1977 – Europalia, Paleis voor Schone Kunsten, Brussel (België)
1996 – Metropolitan Museum of Art, New York (Verenigde Staten)
2001 – Faberge, A Return To Russia, Kremlin, Moskou (Rusland)
2007 – The Life and Work of Victor Mayer, Schmuckmuseum Pforzheim, Pforzheim (Duitsland)
2019 – Alltagstauglich, Schmuck von Jugendstil bis Art Déco, Hessisches Landesmuseum, Darmstadt (Duitsland)

Medewerkers (selectie)
Horst Bachteler (1972-1991)
Erwin Billing (1956-1972)
Matthias Garbarek (2005-)
Kessel (1947-1956)
Georg Kleemann
Richard Kolodziej (1991-2005)
Karl Lindemann (1923-, vertegenwoordiger)
Else Mayer (administratief medewerker)
Maria Mayer (administratief medewerker)
Oskar Friedrich Mayer
Victor Mayer (oprichter, directeur)
Bernhard Mohr (1953-1957)
Marcus Oliver Mohr
Heidrun Mohr-Mayer
Joseph Preissler (1918-1925)
Hans Wurst (1925-1940)

Prijzen (selectie)
1937 – Diplôme de Médaille d’Argent, Parijs (Frankrijk)

Bibliografie (selectie)
Chadour-Sampson B. en Newell-Smith, S. (2021) Tadema Gallery London, Jewellery from the 1860s to 1960s. Stuttgart: arnoldsche Art Publishers. ISBN 9783897905986
Glüber, W., Ratz-Coradazzi, A. en Siebert, K. (2019) Alltagstauglich, Schmuck von Jugendstil bis Art Déco – Die Sammlung Ratz-Coradazzi. Regensburg: Schnell + Steiner. ISBN 9783795434182
Kleemann, G. (1900) Moderner Schmuck. Pforzheim: Birkner & Brecht. OCLC 314628986
Mohr-Mayer, H. (2007) Victor Mayer (1857-1946). Heidelberg: Verlag Regionalkultur. ISBN 9783897355279

Links
Wikidata
Website

Donaties
Deze website heeft geen commercieel doel en is op persoonlijk initiatief, onafhankelijk en geheel op vrijwillige basis met minimale middelen tot stand gekomen. Wilt u dat steunen met een gift? Dat kan! U kunt uw bijdrage overmaken naar: NL27 TRIO 0781 5140 02 ten name van E. Doornbusch te Amsterdam onder vermelding van hedendaagse sieraden, ook kunt u doneren via paypal.me/hedendaagsesieraden. Giften zullen worden aangewend voor onderhoud en verbetering van de website.

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/2022/01/17/victor-mayer-gmbh/

Geef een reactie