One should either be a work of art, or wear a work of art

W and D. Downey, Oscar Wilde, 1889. Foto met dank aan Wikimedia Commons, publiek domein
W and D. Downey, Oscar Wilde, 1889. Foto met dank aan Wikimedia Commons, publiek domein
W and D. Downey, Oscar Wilde, 1889. Foto met dank aan Wikimedia Commons, publiek domein

Door Titia Reuser

“One should either be a work of art, or wear a work of art.”

Oscar Wilde

Bij bovenstaande uitspraak denkt iedereen waarschijnlijk meteen aan mode en/of sieraden, zonder dat ze direct worden benoemd. Best bijzonder, want in de meeste quotes of omschrijvingen over kunst komt het sieraad helemaal niet voor of wordt er hooguit vaag aan gerefereerd.

Doorgaans is het rijtje kunstdisciplines iets wat lijkt op: ‘beeldende kunst, architectuur, theater, dans, muziek, film enz.’ Sieraden horen dan bij ‘enz’ en meestal helemaal achteraan. Verder is er ook nog de indeling in ‘Mayor and Minor Arts’. Het behoeft geen betoog in welke categorie de sieraden meestal worden ingedeeld, als ze überhaupt al worden genoemd.

Zijn sieraden eigenlijk wel kunst; is dàt dan de grote vraag? Waarschijnlijk zien veel mensen sieraden als decoratie en versiering. In het beste geval misschien als toegepaste kunst of een onderdeel van mode. Maar is het ook èchte kunst…?

Ik vind sieraden in elk geval wèl kunst.

In de twintigste eeuw heeft het sieraad zich wat mij betreft definitief ontworsteld aan het label ‘decoratief’. Vooral in Nederland hebben vele edelsmeden/kunstenaars zich verzet tegen de toch wat ondergeschikte en kleurloze rol van het sieraad. Weg met de truttige erfenis van het streeksieraad, weg met de uitgemolken ontwerpen waarvan de oorsprong soms stamt uit de negentiende eeuw of zelfs vroeger. Hoog tijd voor nieuwe ontwerpen en nieuwe inzichten.

Er werd aansluiting gezocht bij de collega’s uit de beeldende kunst. Pionier Emmy van Leersum bijvoorbeeld zag haar sieraden als autonome kunstwerken. Haar werk wordt (ook internationaal) hoog aangeschreven en verzameld. Françoise van den Bosch werkte in een gebied tussen sieraad en beeldhouwkunst in. De titel van de tentoonstelling Objects to Wear uit 1969 met werk van vijf Nederlandse edelsmeden geeft uitstekend aan hoe sieraden gezien moesten worden.

Andersom gingen gevestigde kunstenaars zoals Pablo Picasso, Man Ray of Lucio Fontana het terrein van de edelsmeden verkennen. Zij waren in elk geval niet kortzichtig en hebben zich niet laten verblinden door de schitterende uitstraling van het met edelsteen bezette juweel. Hun sieraden zijn een wezenlijk onderdeel van hun oeuvre en de prijzen ervan schieten op veilingen telkens weer door het plafond.

Vandaag de dag maken grote namen als Anish Kapoor sieraden en werken de traditionele juweliershuizen graag en succesvol met externe ontwerpers uit andere vakgebieden. Voorbeelden hiervan zijn de architecten Frank Gehry die ontwerpen maakte voor Tiffany & Co. en Zaha Hadid die dat deed voor Georg Jensen.

Het lijkt er dus op dat het sieraad in de vorige eeuw volwassen is geworden. Het gaat niet meer alleen om het aantal karaten in goud en/of edelsteen. Het gaat ook om vorm en verhaal. Daarnaast zijn nieuwe technieken, bijvoorbeeld laseren en 3D-printen, nog lang niet uitontwikkeld en hopelijk brengen die spannende creaties in de toekomst.

Alle reden dus om het sieraad als een serieuze kunstdiscipline te omarmen, of beter nog: te dragen!

Titia Reuser

www.titiareusertaxaties.nl

Bibliografie
Doornbusch, E. (5 november 2021) Overzicht gastcolumns eerste jubileum 2021. hedendaagsesieraden.nl.

Links
• Wikidata

Donaties
Deze website heeft geen commercieel doel en is op persoonlijk initiatief, onafhankelijk en geheel op vrijwillige basis met minimale middelen tot stand gekomen. Wilt u dat steunen met een gift? Dat kan! U kunt uw bijdrage overmaken naar: NL27 TRIO 0781 5140 02 ten name van E. Doornbusch te Amsterdam onder vermelding van hedendaagse sieraden, ook kunt u doneren via paypal.me/hedendaagsesieraden. Giften zullen worden aangewend voor onderhoud en verbetering van de website.

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/2022/01/10/one-should-either-be-a-work-of-art-or-wear-a-work-of-art/

Geef een reactie