Carin Reinders en CODA

Carin Reinders draagt Paul Derrez' Rainbow Chain, 2021. Foto CODA, portret, kunststof
Carin Reinders draagt Paul Derrez' Rainbow Chain, 2021. Foto CODA, portret, kunststof
Carin Reinders draagt Paul DerrezRainbow Chain, 2021. Foto met dank aan CODA©

Door Carin Reinders

Jubileumfeest Galerie Ra
Vijf jaar geleden werd op het 40-jarig jubileumfeest van Galerie Ra (16 oktober 2016) de website hedendaagsesieraden.nl gelanceerd door initiatiefnemer Esther Doornbusch, die zonder commercieel doel en zonder structurele financiering begon met deze website en met berichten in een frequentie, om de dag, die veel waardering en respect afdwingt.

Esther Doornbusch hanteert een vast grid voor haar keuze: een sieraadontwerper, een groep/school, de collectioneur of in een enkel geval en dan meestal in retrospectief, een tentoonstelling of manifestatie. Doornbusch start altijd met een aantal afbeeldingen, zodat we behalve met tekst vooral ook een beeldende introductie krijgen. Steevast volgt dan een biografie, een selectie van werken in openbare én particuliere collecties en een selectie van tentoonstellingen en publicaties en een bibliografie over haar onderwerp met relevante links. Met inmiddels meer dan 1100 onderwerpen en ruim 4000 artikelen in voorbereiding heeft deze website vooral een encyclopedisch karakter. De voorkeuren van Doornbusch zijn louter af te lezen aan de gekozen kunstenaars of de thema’s die ze kiest, maar nooit in de teksten die ze schrijft, die zijn sec en documentair en bovenal beschrijvend.

Sieren en tooien en Galerie Beeld & Aambeeld
Het hedendaagse sieraad is een benaming die vanaf het einde van de jaren zeventig van de vorige eeuw in gebruik is geraakt. Daarvoor zijn er eeuwenlang wereldwijd sieraden gemaakt zonder deze toevoeging van actualiteit en moderniteit. Voor mij is ‘sieren en tooien’, waar ik vanaf mijn vroege jeugd belangstelling voor heb ontwikkeld, een onverwachte combinatie geworden met en in mijn werk. In mijn eerste -vrijwillige- functie na mijn studie kunstgeschiedenis in Utrecht, kocht ik veelvuldig sieraden bij Galerie Beeld & Aambeeld in Enschede. Ik woonde in Almelo en werkte drie jaar als vrijwilliger voor de gemeente. In die stad was het eigentijdse auteurssieraad niet te vinden, maar in het nabij gelegen Enschede was de galerie van Martha Haveman en Karel Betman voor mij een geweldig interessante oase. De combinatie van beeld en aambeeld is dáár voor mij tot leven gekomen en vele jaren was ik intensief betrokken bij de galerie als ‘openaar’ van tentoonstellingen én als voorzitter van jubileumcommissies. Altijd was er behoefte en noodzaak dat ook de liefhebbers financieel participeerden en dat resulteerde dus regelmatig in aankopen van eigentijdse sieraden.

Kleine en fijne sieradenpresentaties in Stedelijke Musea Zutphen
Toen ik in 1987 benoemd werd als directeur van de Stedelijke Musea Zutphen heb ik vele kleine en fijne presentaties gemaakt met eigentijdse sieraden, die daar echter vrijwel onopgemerkt bleven. Na afloop van die tentoonstellingen kocht ik meestal privé een aantal sieraden, Niet alleen vanuit gevoelde morele noodzaak, maar ook met zeer veel genoegen. Feit blijft dat het kijken door museumbezoekers zelden werd opgevolgd door aankopen bij de galerie. In 1996 verhuisde ik naar het TextielMuseum in Tilburg. Hier was het thema van het eigentijdse sieraad groter. Ook toen kocht ik, omdat het museale budget klein was, regelmatig zelf sieraden om op die manier de maker en de galerie te kunnen steunen. Dat gaf me ook de mogelijkheid ambassadeur te zijn van en voor het eigentijdse sieraad en de mensen die ik ontmoette te stimuleren en te inspireren auteurssieraden te kopen om zo de wereld wat mooier te maken.

Het fundament voor CODA werd gelegd door Jerven Ober
Die situatie veranderde aanzienlijk toen ik in 2003 de deuren van CODA in Apeldoorn opende. Vanuit het fantastische fundament dat door directeur Jerven Ober opgebouwd werd in de jaren van 1978 tot 1984 in de Van Reekum Galerij (later het Van Reekum Museum, tevens rechtsvoorganger van CODA) was de keuze voor het eigentijdse sieraad als collectiepijler voor de hand liggend. Bijna als ‘Natuurlijk moet dit hét museum voor het eigentijdse sieraad worden in Nederland’. Inmiddels hebben we in aantal en importantie niet alleen de grootste collectie eigentijdse sieraden in Nederland, maar ook in de wereld. Fantastisch natuurlijk, want het eigentijdse sieraad is geen overduidelijk of voor de hand liggend museaal thema, ondanks de wijd verspreide betekenis van sieren en tooien als communicatiemiddel. Het collectiethema en het ambassadeurschap vroeg wel om een nieuwe afstemming en definiëring.

CODA, costume jewellery en Claartje Keur
CODA heeft in de afgelopen 20 jaar gebouwd en gewerkt aan het zichtbaar maken van het eigentijdse sieraad en heeft bovendien aandacht geschonken aan costume jewellery, een in Nederland vrijwel blinde vlek, zeker in vergelijking met de situatie in de VS of in Europa, Frankrijk en de UK.

Met de eerder dit jaar overleden verzamelaar en curator Claartje Keur hebben we 10 jaar lang het  project ‘Sieraad met een Verhaal’ gerealiseerd. In die context gaven we jonge sieraadontwerpers (letterlijk jonger dan 35 jaar) de opdracht om een halssieraad voor de museumcollectie te maken. Het ondernemerschap wilden we stimuleren met een multiple die daarnaast en daarbij ontworpen moest worden in een oplage van 25 stuks die verkocht werden op de presentatiedag en er één bestemd was voor de collectie. Réka Fekete (zie afbeelding) en Stephanie Jendis (zie afbeelding) zijn twee van die jonge makers die opdracht kregen een ontwerp te maken in het kader van dit project.

Redefining Jewellery
De museale collectie van CODA Apeldoorn is beschreven in de publicatie Redefining Jewellery uit 2016. Sindsdien zijn er vele nieuwe aankopen én langdurige bruiklenen gerealiseerd. Daarnaast is de Rijkscollectie sieraden sinds 2015 ondergebracht bij CODA.

Jaarlijks zijn er in de Van Reekum Galerij in CODA Museum tenminste 4 bloemlezingen uit de eigen collectie te zien en worden er monografische tentoonstellingen gepresenteerd. Vanaf september 2021 is er een extra presentatieruimte beschikbaar, de Verdieping, waar de hoogtepunten en nieuwe aanwinsten uit de brede CODA collectie getoond worden.

CODA en opdrachtgeverschap: nieuw werk van Evert Nijland
Het opdrachtgeverschap is de afgelopen jaren, sinds de realisatie van CODA ExperienceLab in 2019, gegroeid en dat levert zeer interessante kruisbestuivingen op tussen kunst en ambacht en tussen het eindeloos hameren en 3D-printen. Resultaat zijn kunstwerken die zonder die samenwerking tussen computer en ambacht niet zouden kunnen bestaan. De wereldwijde pandemie en de lockdowns in de culturele sector hebben het opdrachtgeverschap ook nieuwe impulsen gegeven. Evert Nijland heeft inmiddels twee werkperiodes afgesloten met fantastische resultaten (zie afbeelding).

Student en docent: Lucy Sarneel en Onno Boekhoudt
Behalve aandacht voor jong, (inter)nationaal talent wordt er ook aandacht besteed aan gevestigde kunstenaars. Lucy Sarneel overleed in december 2020 en uit de laatste tentoonstelling bij Galerie Marzee is een aantal werken aangekocht. Ook uit de nalatenschap zijn werken verworven en de erven hebben een genereuze schenking gedaan, zodat het oeuvre van Lucy Sarneel nu uitgebreid in een openbare collectie te zien is. Het is troostrijk dat de nalatenschappen van Onno Boekhoudt en Lucy Sarneel -docent en student- onder één dak en bij CODA zijn samengekomen. De sieraden zullen in dat depot elkaar weten te vinden en in de beslotenheid van het depot dat weerzien vieren. Wij zullen dat feestje met regelmaat vieren met publiek in nieuwe en verrassende combinaties en bloemlezingen, want dat het hedendaagse sieraad behalve inspirerend en interessant, ook een feest is, dat is voor mij een ding dat zeker is.

Carin E.M. Reinders
directeur-bestuurder CODA

Bibliografie
Reinders, C.E.M. (2016) Re/defining jewellery, sieradencollectie CODA Museum. Apeldoorn: CODA. ISBN 978-94-6228-769-3

Links
• Wikidata

Donaties
Deze website heeft geen commercieel doel en is op persoonlijk initiatief, onafhankelijk en geheel op vrijwillige basis met minimale middelen tot stand gekomen. Wilt u dat steunen met een gift? Dat kan! U kunt uw bijdrage overmaken naar: NL27 TRIO 0781 5140 02 ten name van E. Doornbusch te Amsterdam onder vermelding van hedendaagse sieraden, ook kunt u doneren via paypal.me/hedendaagsesieraden. Giften zullen worden aangewend voor onderhoud en verbetering van de website.

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/artikelen/

Geef een reactie