Schmuckmuseum Pforzheim

Schmuckmuseum Pforzheim, 2 mei 2010. Foto met dank aan Coert Peter Krabbe, CC BY 4.0
Schmuckmuseum Pforzheim, 2 mei 2010. Foto met dank aan Coert Peter Krabbe, CC BY 4.0

Het Schmuckmuseum Pforzheim in Pforzheim (Duitsland) is een museum gespecialiseerd in sieraden en horloges. Cornélie Holzach is directeur.

Geschiedenis
Het museum is ondergebracht in het Reuchlinhaus dat gebouwd werd tussen 1957 en 1961. Het gebouw is ontworpen door de architect Manfred Lehmbruck (1913-1992, zoon van de beeldhouwer Wilhelm Lehmbruck (1881-1919).

Het Reuchlinhaus bestaat uit vier bouwvolumes gegroepeerd rond een centrale hall van glas. Oorspronkelijk boden de vier bouwdelen onderdak aan een bibliotheek, een archief, een archeologische tentoonstelling, de plaatselijke kunstenaarsvereniging en het Schmuckmuseum. Sinds 2002 huisvest het gebouw alleen nog het Schmuckmuseum én de kunstenaarsvereniging.

Het museum bewaart Romeins-Etruskische sieraden naast juwelen uit de Renaissance en de Jugendstil en gold lange tijd als het enige museum ter wereld dat geheel is gewijd aan sieraden. De collectie omvat ook een verzameling zakhorloges.

Het gesloten bouwvolume bekleed met alternerende vierkante platen met kraterreliëfs in aluminium door Adolf Buchleiter en andere platen in glas was vanaf de opening van het gebouw in gebruik als het Schmuckmuseum. Nu zijn er op de begane grond tafelvitrines met een chronologisch overzicht van ringen uit de collectie te zien. In de wandvintrines daaromheen bevinden zich onder andere hals-, arm-, en oorsieraden. Op de eerste verdieping van dit bouwdeel wordt een selectie uurwerken uit de collectie Philipp Weber getoond.

De uurwerkmaker Philipp Weber uit Pforzheim (Duitsland) verzamelde tussen 1950 en zijn dood in 1962 212 zakhorloges vervaardigd tussen 1550 en 1923. Ook toont het museum in een aparte vleugel dat aan de buitenzijde is bekleed met bruin leisteen een verzameling sieraden afkomstig uit onder meer Afrika, Azië, Ocenanië en Zuid-Amerika van het echtpaar Eva en Peter Herion uit Pforzheim (Duitsland).

Een speciale afdeling in het souterrain belicht de geschiedenis van Pforzheim (Duitsland) als centrum van edelsmeedkunst en uurwerkmakerij. Er worden stukken uit het familiearchief van de Firma Theodor Fahrner en uit uit de collectie van de Kunstgewerbeschule getoond. Deze verzamelingen worden beheerd door het museum. Jaarlijks vinden er vier tijdelijke tentoonstellingen plaats.

In de voormalige bibliotheek worden sieraden vanaf het einde van de negentiende eeuw tot en met vandaag in chronologische volgorde gepresenteerd. Daarnaast is een aparte ruimte voor tijdelijke tentoonstellingen.

De taken van het museum worden ondersteund door een internationale vriendenkring International Society of Friends of the Schmuckmuseum Pforzheim (ISSP) die onder meer elk jaar een prijsuitreiking organiseert en nieuw werk van de winnaar aankoopt voor de collectie van het museum. De vriendenkring is op 4 februari 1977 opgericht op initiatief van verzamelaar en mecenas Ida Boelen; lange tijd was zij voorzitter.

Toenmalig directeur Fritz Falk organiseerde vanaf 1967 tot en met 1982 een vijftal tentoonstellingen onder de titel Tendenzen waarin hij om de drie jaar experimenteel werk van sieraadontwerpers liet zien uit zowel Oost- als West-Europa, Australië, Japan en de Verenigde Staten. Het internationale karakter van deze tentoonstellingen was nieuw. Kunstenaars werden uitgenodigd werk in te zenden en het museum maakte duidelijk nieuw werk uit de tentoonstellingen voor de museumcollectie te willen verwerven. De exposities fungeerden als podium voor jonge sieraadontwerpers. In deze tijd begon het museum werk van hedendaagse sieraadontwerpers te verzamelen.

In 2020 ontving het museum een viertal grote schenkingen. Zo werd het aanvankelijke bruikleen van Eva & Peter Herion na beider overlijden aan de vaste museumcollectie toegevoegd. Daarnaast verwierf het museum een collectie sieraden van ijzer (fer de Berlin) van Judith & Klaus-Peter Thomé en de ringenverzameling van Hans T. Pfeiffer. De collectie ringen van Pfeiffer bevat ringen uit drie millennia en vormt een goede aanvulling op de reeds aanwezige ringverzamelingen van Battke en Jeidels. Ook het archief van de firma Henkel & Grosse werd in 2020 verworven.

Verzamelde sieraadontwerpers (selectie)
Charles Robert Ashbee
Monika Backhausen
Alexandra Bahlmann
Robert Baines
Gijs Bakker
Karl Johann Bauer
Friedrich Becker
Michael Becker
Nicolaas van Beek
Jamie Bennett
Franz Bette
Doris Betz
David Bielander
Manfred Bischoff
Iris Bodemer
Onno Boekhoudt
René Boivin
Gustav Braendle
Juliane Brandes
Marta Breis
Helen Britton
Monika Brugger
Claus Bury
Anton Cepka
Albert Chambin
Peter Chang
Giovanni Corvaja
Wilhelm Lucas von Cranach
Johanna Dahm
Elisabeth Defner
Paul Derrez
Saskia Detering
Georg Dobler
John Donald
Frieda Doerfer
Sam-Tho Duong
Gabriele Dziuba
Iris Eichenberg
Ute Eitzenhöfer
Theodor Fahrner
Lucien Falize
Uta Feiler
Eugène Feuillâtre
Katrin Feulner
Firma Theodor Fahrner
Arline Fisch
Gerda Flöckinger
Ana Font
Georges Fouquet
Warwick Freeman
Donald Friedlich
Karl Fritsch
Berhard A. Früh
Lucien Gaillard
Léopold Albert Marin Gautrait
Thomas Gentille
Tamara Grüner
Andi Gut
Ludwig Habich
Willi Häfele
Jörn Peter Haut
Anna Heindl
Henkel & Grosse
Herman Hermsen
Thérèse Hilbert
Mirjam Hiller
Yasuki Hiramatsu
Elisabeth Holder
Mari Ishikawa
Svenja John
Rian de Jong
Hermann Jünger
Jutta Kallfelz
Svatopluk Kasalý
Beppe Kessler
Georg Kleemann
Knoll & Pregizer
Rudolf Kocéa
Jaroslav Kodejš
Helfried Kodré
Daniel Kruger
Winfried Krüger
Otto Künzli
René Lalique
Edward de Large
Stanley Lechtzin
Emmy van Leersum
Hanna Ruth Lewy-Gratch
Wolfgang Lieglein
Niklas Link
Rüdiger Lorenzen
Suska Mackert
Fritz Maierhofer
Stefano Marchetti
Lous Martin
Bruno Martinazzi
Wilhelm Mattar
Jan Matthesius
Märta Mattsson
Victor Mayer
Johann Müller
Julius Müller-Salem
Linda Müller
Thanh Truc Nguyen
Iris Nieuwenburg
Evert Nijland
Manfred Nisslmüller
Barbara Paganin
Renzo Pasquale
Francesco Pavan
Sigurd Persson
Piel Frères
Mario Pinton
Annelies Planteijdt
Arnaldo Pomodoro
Karen Pontoppidan
Katja Prins
Ramón Puig Cuyàs
Wendy Ramshaw
Reinhold Reiling
Ulrich Reithofer
Szilvia Zita Rémiás
Denise Reytan
Ernesto Rinzi
Hildegard Risch
Jean Roncier
Michael Roth
Gerd Rothmann
Lucy Sarneel
Anneke Schat
Marjorie Schick
Marianne Schliwinski
Sepp Schmölzer
Schuler & Kun
Elwy Schutten
Miriam Sharlin
Hubertus von Skal
Olaf Skoogfors
Peter Skubic
Naum Slutzky
Robert Smit
Joachim Sokólski
Alejandra Solar
Bettina Speckner
Johann Thomas Stettner
Roland Stoll
Max Strobl
Michelle Taylor
Jan Tempelman
Takayoshi Terajima
Perr Arne Terrs
Detlef Thomas
Christopher Thompson Royds
Nicolaas Thuys
Terhi Tolvanen
Vivi Touloumidi
Elisabeth Treskow
Georges le Turcq
Klaus Ullrich
Truike Verdegaal
Victor Mayer
Tone Vigeland
Graziano Visintin
Andrea Wagner
Lisa Walker
Hans Walter
David Watkins
Norman Weber
Björn Weckström
Jan Wehrens
Ebbe Weiss-Weingart
Theodor Wende
Louis Werner
Claude Wesel
Jules Wièse & François-Désiré Froment-Meurice
Johann Michael Wilm
Andrea Wippermann
Philippe Wolfers
Helga Zahn
Annamaria Zanella
Jerzy Zaremski
Herbert Zeitner
Christoph Zellweger
Alberto Zorzi

Tentoonstellingen (selectie)
1967 – Schmuck ’67 Tendenzen (Friedrich Becker, Manuel Capdevila, Anton Cepka, Elisabeth Defner, Hermann Jünger, Mario Pinton, Per Arne Terrs, Othmar Zschaler)
1969 – Jablonec ’68 (symposium) (Anton Cepka, Elisabeth Defner, Florica Farcasu, Helena Frantová, Libuše HlubučkováDarina HorváthováHermann Jünger, Jaroslav KodejšHelfried KodréPavel KrbálekManaba Magomedová, Bruno Martinazzi, Blanka Nepasická, Eleanora Reytharová, Josef Symon, Jerzy Zaremski, Othmar Zschaler)
1970 – Schmuck ’70 Tendenzen (Anton CepkaLous Martin)
1971 – Schmuck als künstlerische Aussage unserer Zeit (Jaroslav Kodejš)
1973 – Schmuck ’73, Tendenzen (Anton Cepka)
1974 – Claus Bury
1976 – Gerd Rothmann
1977 – Schmuck ’77, Tendenzen (Anton Cepka)
1978 – Der Ring (Marianne Schliwinski)
1979 – Jewelry and Metal Objects from the Society of North American Goldsmiths (Jamie Bennett, Robert Ebendorf, Arline Fisch, William Harper, Eleanor H. Moty)
1979 – Thérèse Hilbert und Otto Künzli
1980 – Armschmuck (Pierre Degen)
1980 – Zeitgenossischer Schmuck aus Polen (Jacek Byczewski)
1982 – Reinhold Reiling: Goldschmied (24 april 1982 t/m 20 juni 1982)
1982 – Schmuck ’82-Tendenzen (3 juli 1982 t/m 29 augustus 1982) (Paul Derrez, Jan Pijcke)
1983 – 10 Goldschmiede aus Padua/10 Orafi Padovani, Moderne Goldschmiedekunst aus Italien (20 januari 1983 t/m 4 april 1983)
1984 – Daniel Kruger
1984 – Email 1921-1984, Richard Anke und sein Kreis (29 september 1984 t/m 18 november 1984)
1985 – Joies de Catalunya: 13 Goldschmiede aus Barcelona (Ramón Puig Cuyàs)
1985 – Schmuck für Kopf und Haar (1 december 1985 t/m 26 januari 1986) (Marianne Schliwinski)
1985 – Schmücken – Urtrieb der Völker, Schmuck aus Afrika und Asien, Sammlung Eva und Peter Herion, Teil I (6 juli 1985 t/m 15 september 1985)
1987 – Wendy Ramshaw/David Watkins
1988 – Cepka – Novák
1989 – Hermann Jünger, Schmuck nach 1945 (24 februari 1989 t/m 16 april 1989)
1989 – Ornamenta I
1990 – Theodor Fahrner, Schmuck zwischen Avantgarde und Tradition
1991 – Friedrich Knupper
1995 – Schmuck: Die Sammlung der Danner-Stiftung (Bruno Martinazzi)
1996 – Granulation 1996 – Wettbewerbsergebnisse (Christiane Förster)
1996 – Schmücken – Urtrieb der Völker, Sammlung Eva und Peter Herion, Teil II, mit Fotos von Peter Herion, (26 april 1996 t/m 22 september 1996)
1997 – Martinazzi, Jewelry-Sculpture 1958-1997
1998 – Brooching it Diplomatically: A Tribute to Madeleine K. Albright, Secretary of State of the United States of America
1999 – Leeres Haus (Robert Smit)
2000 – Leeres Haus, Empty House, (Robert Smit, reizende tentoonstelling langs onder meer de Kunsthal in Rotterdam)
2000 – Schmuck der Moderne 1960-1998 (Alberto Zorzi)
2000 – Schmuckgestaltung in Pforzheim (Ute Eitzenhöfer)
2001 – Schmuck lebt! (Iris Bodemer, Iris Eichenberg, Christiane Förster, Karl Fritsch, Andi Gut, Sophie Hanagarth, Mielle Harvey, Svenja John, Florian Ladstätter, Evert Nijland, Ted Noten, Karen Pontoppidan, Stephan Seyffert, Petra Zimmermann)
2002 -2003 Change (Ruudt Peters) (reizende tentoonstelling)
2002 – Peter Chang: It’s Only Plastics…
2003 – Abenteuer Schmuck, Sammlung Herion Teil III (27 september 2003 t/m 22 februari 2004)
2003 – Experiment Schmuck (Petr Dvorak, Margit Jäschke, Robert Smit)
2006 – Choice, hedendaagse sieraadontwerpen uit Duitsland
2006 – Manfred Bischoff
2006 – Mehr Schmuck!
2006 – Time Step (Georg Dobler)
2007 – Glas im zeitgenössischen Schmuck (Donald Friedlich, Thomas Gentille, Svatopluk Kasalý)
2007 – Kunst treibt Blüten / Art is flowering (Iris Bodemer, Birgit LakenAnnelies Planteijdt)
2007 – The Life and Work of Victor Mayer
2008 – As we like it (Iris Bodemer)
2008 – 20 Jahre Berufskolleg (Stephanie Jendis)
2009 – Art Déco Schmuck Jakob Bengel
2009 – Jens-Rüdiger Lorenzen – Schmuckskulpturen
2009 – Lust auf Schmuck (Melanie Nützel)
2010 – Dimension Blau (Niklas Link)
2011 – Serpentina, The Snake in Jewellery around the World (26 november 2011 t/m 26 februari 2012) (gecureerd door Fritz Falk) (Baoulé, Cartier, Carl Fabergé, René Lalique)
2012 – Transit – Zeitgenössischer Schmuck aus Israel (15 maart 2012 t/m 3 juni 2012)
2013 – Kleine Dinge. Hundertundein Ring
2013 – Schmuck von Iris Bodemer und Ute Eitzenhöfer (reizende tentoonstelling)
2013 – Schöne Aussichten? Landschaft im Schmuck/Magnificent views? Landscapes in jewellery (Norman Weber)
2014 – Höllenhund und Liebestaube, Tiermythen im Schmuck (21 maart 2014 t/m 22 juni 2014) (Georg Dobler, Eugène Feuillâtre, Léopold Albert Marin Gautrait)
2014 – Schmuck von Bettina Speckner und Daniel Spoerri
2015 – Anziehend – von der Fibel zur Brosche
2015 – Beautiful Mind, Ein Schmuckstück für Cranach
2015 – Stadtluft, Schmuck aus Zentren der Welt (Cartier, Lucien Falize, Jean Foucquet, Josef Hoffmann, René Lalique, Jean Schlumberger, Tiffany, Jules Wièse)
2015 – Zwischen Natur und Künstlichkeit – Schmuck von Daniel Kruger
2016 – Himmlisch – Sonne, Mond und Sterne im Schmuck
2017 – Pretty on pink, Graue Eminenzen des Schmucks (Franz Bette, Antje Bräuer, Georg Dobler, Donald Friedlich, Stephanie Hensle, Mirjam Hiller, Rüdiger Lorenzen, Ruudt PetersKatja Prins, Dorothea Prühl, Ramón Puig Cuyàs, Peter Skubic)
2018 – Ost trifft West, exquisite Kostbarkeiten Art Deco (Boucheron, Bulgari, Cartier, Lacloche Frères, Van Cleef & Arpels)
2019 – Ausstellung im Dialog: Expedition, Berufskolleg für Design, Schmuck und Gerät
2019 – Die Welt neu geordnet – Schmuck aus der Zeit Napoleons (19 oktober 2019 t/m 1 maart 2020)
2019 –  Gold und Silber – Schmuck und Gefäße von Ulla und Martin Kaufmann
2019 – Offene Horizonte – Schmuck von den Reisewegen Humboldts/Unconfined Horizons, Treasures Retracting Humboldt’s Travel Routes
2020 – Fe. Stahlpreis
2020 – Max Ernst – The Würth Collection (18 juli 2020 t/m 17 januari 2021)
2021 – Simply Brilliant: Artist-Jewelers of the 1960s and 1970s/Einfach brillant – Künstler-Juweliere der 1960er und 1970er Jahre (27 maart 2021 t/m 27 juni 2021)
2021 – Delicate Like Iron, Jewellery from a Private Collection/Zart wie Eisen – Schmuck aus einer Privatsammlung (16 juli 2021 t/m 6 februari 2022)
2021 – Was ist Schmuck? Kreuz und Quer durch die Sammlungen, der ethnografische Nachlass Herion neu Präsentiert (5 december 2021 t/m)
2022 – Exotic Formosa – Contemporary Jewellery from Taiwan, created by Ruan Weng Mong (27 maart 2020 t/m 28 juni 2020 5 maart 2022 t/m 6 juni 2022)
2022 – KAIROS, Schmuck/Objekt/Installation (9 december 2022 t/m 16 april 2023) (Margit Jäschke)
2022 – Pforzheim revisited Berlin, Zwölf Jahre Stipendium (25 november 2022 t/m 22 januari 2023) (Lena Beigel, Frieda Dörfer, Luisa Fastabend, Anna Fink, Aaron Fischer, Johanna Galefske, Katharina Gisch, Yolanda Heintze, Stephanie Hensle, Rosa Hirn, Fabian Jäger, Eva Knoch, Christiane Köhne, Xin Liu, Sintoshi Nakamura, Sabine Roth, Rebecca Schultze, Franziska Vogt)
2022 – Schöngeschrieben – Schmuck, Zeichen- und Druckkunst Ausstellung zum Reuchlinjahr der Stadt Pforzheim (25 juni 2022 t/m 6 november 2022) (Lucien Falize)
2023 – Gone Astray – Jewellery and utensils on the fringe of reason in contemporary gold- and silversmithing (6 oktober 2023 t/m 11 februari 2024) (gecureerd door Ellen Maurer-Zilioli, met Beatrice Brovia, Nicolas Cheng, David Clarke, Myra Mimlitsch-Gray,Karen Pontoppidan)
2023 – Of the Passion for Travelling and Collecting – Treasures of the jewellery enthusiasts Eva and Peter Herion (12 mei 2023 t/m 10 september 2023)

Tentoonstellingen buiten het museum (selectie)
1969 – Schmuck aus dem Schmuckmuseum Pforzheim, Deutsches Goldschmiedehaus, Hanau (Duitsland)
1972 – Neuerwerbungen des Schmuckmuseums Pforzheim, Deutsches Goldschmiedehaus, Hanau (Duitsland)
1977 – Jewellery 1900/1976, Australië
1981 – Schmuck des 19. Jahrhunderts – Aus der Sammlung des Schmuckmuseums Pforzheim, Deutsches Goldschmiedehaus, Hanau (Duitsland)
1986 – Volks- und Trachtenschmuck europäischer Länder (aus der Sammlung des Schmuckmuseums Pforzheim), Deutsches Goldschmiedehaus, Hanau (Duitsland)
1990 – Juwelen 1850-1920 uit het Schmuckmuseum Pforzheim, Rijksmuseum Amsterdam, Amsterdam (Nederland)

Medewerkers (selectie)
Fritz Falk (1961-2004, 1971-2004, directeur)
Cornélie Holzach (1997-heden; 1997-2005 stafmedewerker, 2005-heden directeur)

Bibliografie (selectie)
Altmann, S., Bleicher, P., Bollmann, K., en Zobel Biró, O. (2022) Margit Jäschke, Kairos. Stuttgart: arnoldsche Art Publishers. ISBN 9783897906587
Besten, L. den (2011) On Jewellery, A Compendium of international contemporary art jewellery. Stuttgart: ARNOLDSCHE Art Publishers. ISBN 9783897903494
Bott, G., Falk, F., Lorenzen, R. en Ullrich, K., (1982) Reinhold Reiling Goldschmied. Pforzheim: Schmuckmuseum. OCLC 251400333
Burrows, K.M., Drutt, H., Strauss, C. en Wetzel, K. (2007) Ornament as art, Avant-garde jewelry from the Helen Williams Drutt collection, the Museum of Fine Arts, Houston. Stuttgart: ARNOLDSCHE Art Publishers. ISBN 9783897902732
Chadour-Sampson, B. (2019) Rings of the 20th and 21st centuries, the Alice and Louis Koch collection. Stuttgart: arnoldsche Art Publishers. ISBN 9783897905160
Doornbusch, E. (21 februari 2022) Boekrecensie: Ring Redux. SieradenMuze.
Doornbusch, E. (1 juni 2022) Laatste oproep voor jubelcolumns eerste lustrum. hedendaagsesieraden.nl.
Doornbusch, E. (24 februari 2022) Ring Redux boekbespreking. hedendaagsesieraden.nl.
Filipe C. (2019) Contemporary Jewellery in Portugal, From the avant-garde of the 1960s to the early 21st Century. Stuttgart: arnoldsche Art Publishers. ISBN 9783897905658
Gribling, F. (29 maart 2022) Craving the Essentials: retrospectief van Robert Smit in CODA. hedendaagsesieraden.nl.
Herold, I., Holzach, C. en Weber-Stöber, C. (2009) Eigentlich ist Alles ganz anders, Jens-Rüdiger Lorenzen, Schmuckskulpturen 1982-2009. Hanau: Deutsches Goldschmiedehaus. OCLC 699332701
Hölscher, P., Matějovičová, P., Mezerová, J., Nollert, A. en Nováková, A., (2018) Jablonec ’68 : erstes Gipfeltreffen der Schmuckkünstler aus Ost und West. Stuttgart: arnoldsche Art Publishers. ISBN 9783897905191
Holzach, C. (2001) Schmuck lebt! Eine neue Generation. Pforzheim: Schmuckmuseum. OCLC 313994584
Jünger, H. (1984) Daniel Kruger. Pforzheim: Schmuckmuseum Pforzheim. OCLC 901833701
Klosterman, K. (2 april 2022) The One That Got Away… And Found a Better Home. hedendaagsesieraden.nl.
Pfäfflin, S. (13 december 2019) Trauer um einen Sammler aus Leidenschaft: Peter Herion ist im Alter von 85 Jahren in Pforzheim gestorben. Pforzheimer Zeitung.
Schmuckmuseum Pforzheim (11 december 2021) En tremblant-Flower Bouquet of Gemstones. hedendaagsesieraden.nl.
Schmuckmuseum Pforzheim (31 december 2021) Hop Brooches. hedendaagsesieraden.nl.
Schmuckmuseum Pforzheim, museum guide (2006). Stuttgart: ARNOLDSCHE Art Publishers. ISBN 3897902389

Links
Wikidata
Website

Donaties
Deze website heeft geen commercieel doel en is op persoonlijk initiatief, onafhankelijk en geheel op vrijwillige basis met minimale middelen tot stand gekomen. Wilt u dat steunen met een gift? Dat kan! U kunt uw bijdrage overmaken naar: NL27 TRIO 0781 5140 02 ten name van E. Doornbusch te Amsterdam onder vermelding van hedendaagse sieraden, ook kunt u doneren via paypal.me/hedendaagsesieraden. Giften zullen worden aangewend voor onderhoud en verbetering van de website.

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: http://hedendaagsesieraden.nl/2016/12/23/schmuckmuseum-pforzheim/

2 Comments

Geef een reactie