sieraadontwerper

Evert Nijland, Black Flowers, armband, 2018. Foto met dank aan Galerie Rob Koudijs©
Evert Nijland, Black Flowers, armband, 2018. Foto met dank aan Galerie Rob Koudijs©

Een sieraadontwerper vervaardigt objecten om het lichaam te tooien. Anders dan de edelsmid werkt een sieraadontwerper niet noodzakelijkerwijs met edele metalen of edelstenen.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Geschiedenis
Vanaf de zestiger jaren van de twintigste eeuw worden in de (Westerse) sieradenwereld nieuwe materialen als hout, kunststof, rubber, keramiek, textiel, en aluminium toegepast, in plaats van en ook naast de traditionele materialen als edele metalen en edelstenen. Nederland bood vruchtbare bodem aan het werk van een nieuwe generatie vormgevers die in hun werk naar democratisering streefden. Ook vluchtige materialen als feromonen en ijsblokjes zijn verwerkt tot sieraad.

Het was dan ook in die tijd -de jaren ’60- dat de term sieraadontwerper is gemunt. Bijvoorbeeld om het verschil aan te geven tussen het traditionele ambacht van de edelsmid die voor de juweliers werkte en de kunstenaars die hun werk presenteerden in galeries. Door toenemende secularisering stortten vanaf de zestiger jaren ook edelsmeden die voorheen kerkzilver vervaardigden zich op het maken van sieraden.

Volgens onder anderen Marjan Unger kon het sieraadontwerpen zich mede zo sterk ontwikkelen door de voortschrijdende emancipatie van de vrouw, al waren en zijn er vanzelfsprekend ook mannen die de ontwikkelingen in het vakgebied op de voet volgen en uitdragen.

Verschillende culturele instellingen en musea in Nederland verzamelen en presenteren actief werk van sieraadontwerpers en edelsmeden: het Centraal Museum (Utrecht), CODA (Apeldoorn), het Museum Arnhem, het Rijksmuseum Amsterdam, het Stedelijk Museum Amsterdam, het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch en het TextielMuseum (Tilburg) zijn de belangrijkste.

Het Schmuckmuseum Pforzheim in Duitsland was lange tijd het enige museum ter wereld dat zich exclusief toelegde op het verzamelen en presenteren van werk van edelsmeden en sieraadontwerpers. Nu zijn er ook gespecialiseerde musea in Athene (Ilias Lalaounis Jewelry Museum, geopend in 1993) en Vicenza (Museo del gioiello). Andere musea gespecialiseerd in het sieraad zijn onder anderen het Grassimuseum (Leipzig), het Hessisches Landesmuseum Darmstadt, het Musée des Arts Décoratifs (Parijs) en het Victoria and Albert Museum (Londen).

Enkele bekende Nederlandse sieraadontwerpers zijn Hans Appenzeller, Gijs Bakker, Ela Bauer, Dinie Besems, Françoise van den Bosch, Paul Derrez, Maria Hees, Marion Herbst, Herman Hermsen, Beppe Kessler, Emmy van Leersum, Nel Linssen, Evert Nijland, Ted Noten, Bruno Ninaber van Eyben, Katja Prins, Robert Smit, Andrea Wagner en Lam de Wolf.

Andere grote namen wereldwijd zijn onder anderen Helen Britton, Caroline Broadhead, Renate Heintze, Daniel KrugerOtto KünzliDorothea Prühl, Hans Stofer, Lisa Walker en Annamaria Zanella.

Galerie Sieraad (1969-1975) van Lous Martin en Hans Appenzeller was de eerste galerie in Nederland die zich exclusief had toegelegd op het tonen van werk van Nederlandse sieraadontwerpers en edelsmeden. In Nederland bevindt zich anno 2018 een drietal galeries dat zich heeft gespecialiseerd in het werk van hedendaagse sieraadontwerpers en zo bijdraagt aan de waardering en erkenning van het vak, het betreft Galerie Ra en Galerie Rob Koudijs in Amsterdam en Galerie Marzee in Nijmegen. Daarnaast besteedt ook Galerie Beeld & Aambeeld in Enschede al bijna vier decennia lang aandacht aan werk van hedendaagse sieraadontwerpers. De meeste galeries staan jaarlijks op beurzen als de KunstRAI en de PAN te Amsterdam, Frame in München en Collect in Londen.

Museale collecties (selectie)
Centraal Museum, Utrecht
CODA, Apeldoorn
Musée des Arts Décoratifs, Parijs
Museum Arnhem, Arnhem
Rijksmuseum Amsterdam, Amsterdam
Schmuckmuseum Pforzheim, Pforzheim
Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam
Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch, Den Bosch
TextielMuseum, Tilburg
Victoria and Albert Museum, Londen

Particuliere collecties (selectie)
Madeleine Albright
Susan Beech
Liesbeth den Besten
Annie Brouwer-Korf
Paul Derrez & Willem Hoogstede
Helen Drutt
Claartje Keur
Rob Koudijs & Ward Schrijver
Threes Moolhuysen-Coenders
Jerven Ober
Benno Premsela
Solange Thierry-de Saint Rapt
Marjan Unger & Gerard Unger

Galeries in Nederland (selectie)
Galerie Ekster, Leeuwarden (1973-1978)
Galerie Het Kapelhuis, Amersfoort (1960-1992)
Galerie Louise Smit, Amsterdam (1986-2012)
Galerie Lous Martin, Delft (1996-2011)
Galerie Marzee, Nijmegen (1978-heden)
Galerie Nouvelles Images, Den Haag (1968-2018)
Galerie Ra, Amsterdam (1976-heden)
Galerie Rob Koudijs, Amsterdam  (2007-heden)
Galerie Sieraad (Amsterdam, 1969-1975)
Galerie Trits (Delft) (-1996)

Tentoonstellingen (selectie)
1969 – Objects to wear by five Dutch Jewelry Designers, Van Abbemuseum, Eindhoven
1972 – Sieraad 1900-1972, De Zonnehof, Amersfoort
1982 – Visies op sieraden, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam (door Liesbeth Crommelin)
1987 – Holland in vorm: Sieraden, Gemeentemuseum Arnhem, Arnhem
2000 – Jewels of Mind and Mentality, Museum het Kruithuis, Den Bosch
2000 – Op de huid, sieraden uit de collectie, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Arnhem
2002 – Zonder wrijving geen glans, Centraal Museum, Utrecht
2011 – Ontketend, grenzeloze sieraden, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Arnhem
2013 – Dare to wear, sieraden uit de collectie Paul Derrez/Willem Hoogstede, CODA, Apeldoorn
2014 – Kettingreacties, sieraden en fotografie van Claartje Keur, CODA, Apeldoorn
2014 – Natuurkracht/Reinventing Nature, Terhi Tolvanen – een retrospectief, CODA, Apeldoorn
2016 – Juwelen CODA CollectieCODA, Apeldoorn

Prijzen (selectie)
Bayerischer Staatspreis
Emmy van Leersum Prijs
Françoise van den Bosch Prijs
Herbert Hofmann-Preis
Marzee Prijs

Opleidingen (selectie)
Academie voor Beeldende Kunsten Arnhem, Arnhem
Academie voor Beeldende Vorming, Amersfoort
Akademie der Bildenden Künste, München
Fachhochschule für Gestaltung, Düsseldorf
Fachhochschule für Gestaltung (Pforzheim)
Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam
Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU), Utrecht
Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten Den Haag, Den Haag
Konstfack Skolan, Stockholm
Sandberg Instituut, Amsterdam
Stadsacademie Maastricht, Maastricht
Vakschool Schoonhoven, Schoonhoven

Bibliografie (selectie)
Baarsen, R.J. en Berge, G. van (1990) Juwelen 1820-1920. Den Haag: Gary Schwarz/SDU. ISBN 9061791138
Besten, L. den (2011) On Jewellery, A Compendium of international contemporary art jewellery. Stuttgart: Arnoldsche Art Publishers. ISBN 9783897903494
Holland in vorm. Vormgeving in Nederland 1945-1987 (1987). Den Haag: Stichting Holand in Vorm. ISBN 9090017321 [p. 195-228: betreft sieraden]
Jewels of mind and mentality, Dutch jewelry design 1950-2000 (2000). Rotterdam: 010. ISBN 9064503990
Leeuwen, S. van en Unger, M. (2017) Jewellery Matters. Amsterdam/Rotterdam: Rijksmuseum/Nai010 Publishers. ISBN 9789462083752
Martens, H. (2000) Op de huid, sieraden uit de collectie. Arnhem: Gemeentemusea Arnhem. ISBN 90-72861-27-2
Staal, G. (1982) Hans Appenzeller sieraden. Amsterdam: Van Gennep. ISBN 906012555X
The compendium finale of contemporary jewellers (2009). Keulen: Darling Publications. ISBN 9783939130956
Unger, M. (2004) Het Nederlandse sieraad in de 20ste eeuw. Bussum: THOTH. ISBN 9789068683486
Unger, M. (2010) Sieraad in context, een multidisciplinair kader voor de beschouwing van het sieraad. Amsterdam (dissertatie). ISBN 9789076452982
Links
Wikidata

Duurzaam verwijzen naar deze pagina? Gebruik dan deze link: https://hedendaagsesieraden.nl/2016/09/24/sieraadontwerper/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.